Lactoferrin là gì? Có giúp trẻ đi học bớt ốm vặt không?
Con đi học được vài tuần là bắt đầu sổ mũi, ho, khỏi chưa bao lâu lại ốm tiếp. Mẹ nào có con vào nhà trẻ cũng từng trải qua giai đoạn này. Thời gian gần đây, nhiều mẹ hỏi Chi về lactoferrin, một thành phần hay được nhắc tới trong các sản phẩm hỗ trợ đề kháng cho trẻ. Bài này Chi tìm hiểu kỹ lactoferrin là gì, nghiên cứu nói gì, và mẹ nên kỳ vọng ở mức nào.
Vì sao trẻ đi học hay ốm?
Ở nhà, con chỉ tiếp xúc với vài người. Vào lớp, con gặp mỗi ngày hàng chục bạn, cùng chơi chung đồ chơi, cùng ăn, cùng ngủ. Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ còn đang học cách nhận diện từng loại virus, nên mỗi loại mới gặp lại là một lần ốm. Trẻ mầm non có thể bị cảm lạnh 6 đến 8 lần mỗi năm, phần lớn tự khỏi. Đây là chuyện bình thường, không có nghĩa là con yếu.
Vì vậy, nền tảng giúp con ít ốm vẫn là những điều quen thuộc: ngủ đủ giấc, ăn đủ chất, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, tiêm chủng đúng lịch, và cho con nghỉ ở nhà khi đang sốt để không lây thêm.
Lactoferrin là gì?
Lactoferrin là một loại protein có sẵn trong sữa mẹ, nhiều nhất trong sữa non những ngày đầu sau sinh. Ngoài sữa, lactoferrin còn có trong nước bọt, nước mắt và các dịch tiết của cơ thể, như một phần của hàng rào bảo vệ tự nhiên.
Điểm đặc biệt của lactoferrin là khả năng giữ chặt sắt. Nhiều loại vi khuẩn cần sắt để sinh sôi, nên khi sắt bị giữ lại, chúng khó phát triển. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm còn cho thấy lactoferrin có thể bám vào bề mặt một số vi khuẩn và virus, cản chúng xâm nhập tế bào, đồng thời tham gia điều hòa phản ứng miễn dịch ở niêm mạc ruột.
Lactoferrin trong các sản phẩm bổ sung thường được tách từ sữa bò. Lactoferrin bò và lactoferrin người có cấu trúc tương đồng khoảng 70%, và phần lớn nghiên cứu trên trẻ em dùng lactoferrin bò.
Nghiên cứu nói gì về lactoferrin và trẻ hay ốm?
Đây là phần Chi muốn mẹ đọc kỹ, vì quảng cáo thường nói quá lên.
Một tổng quan hệ thống đăng trên tạp chí Advances in Nutrition năm 2022 gom 25 nghiên cứu trên người. Khi phân tích riêng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhóm dùng lactoferrin có tỷ lệ mắc nhiễm trùng hô hấp thấp hơn nhóm không dùng (tỷ số chênh khoảng 0,78), trong khi ở người lớn không thấy khác biệt. Lượng lactoferrin trong các nghiên cứu trên trẻ dao động khá rộng, từ khoảng 35 đến 833mg mỗi ngày.
Một phân tích gộp khác trên tạp chí Clinical Nutrition ESPEN năm 2021 tổng hợp 6 thử nghiệm ngẫu nhiên với gần 1.200 người tham gia, cũng ghi nhận nguy cơ nhiễm trùng hô hấp giảm ở nhóm dùng lactoferrin. Tuy vậy, chính các tác giả nhận xét số nghiên cứu còn ít, một số có nguy cơ sai lệch cao, và cần thêm thử nghiệm lớn, thiết kế tốt hơn.
Tóm lại, lactoferrin có dữ liệu khá tích cực ở trẻ nhỏ, nhưng chưa đủ để coi là cách phòng bệnh chắc chắn. Mẹ hiểu đây là một lớp hỗ trợ thêm, không phải thuốc, và không thay được những nền tảng ở trên.
IgG từ sữa non là gì?
Nhiều sản phẩm kết hợp lactoferrin với IgG, một loại kháng thể lấy từ sữa non bò. Khi uống vào, IgG chủ yếu hoạt động ngay tại đường ruột, giúp trung hòa một phần vi sinh vật ở đó, chứ không đi vào máu để thành kháng thể của con. Miễn dịch lâu dài của con vẫn do cơ thể con tự xây dựng qua tiêm chủng và tiếp xúc tự nhiên.
Dùng lactoferrin cần lưu ý gì?
Lactoferrin là đạm, nên gặp nhiệt cao sẽ biến tính. Mẹ pha bằng nước ấm hoặc trộn vào món ăn đã nguội bớt, đừng dùng nước sôi.
Lactoferrin lấy từ sữa bò, nên bé dị ứng đạm sữa bò không dùng. Với bé dưới 1 tuổi, mẹ hỏi bác sĩ trước khi cho con dùng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào.
Khi con sốt cao, sốt kéo dài quá 2 đến 3 ngày, thở nhanh, li bì, bỏ ăn hay tiêu chảy nhiều, mẹ đưa con đi khám, đừng chờ sản phẩm bổ sung phát huy tác dụng.
Câu hỏi mẹ hay hỏi
Sữa công thức đã có lactoferrin thì có cần bổ sung thêm không?
Lượng lactoferrin trong sữa công thức thường khá thấp. Nếu mẹ muốn bổ sung thêm, nên tính tổng lượng con nhận mỗi ngày và hỏi ý kiến bác sĩ, nhất là khi con đang dùng nhiều sản phẩm cùng lúc.
Uống bao lâu thì thấy hiệu quả?
Các nghiên cứu trên trẻ thường kéo dài từ vài tháng trở lên. Lactoferrin không có tác dụng tức thì như thuốc hạ sốt, và hiệu quả mỗi bé một khác.
Có dùng lactoferrin cùng men vi sinh được không?
Được. Một số nghiên cứu ở trẻ sinh non dùng kết hợp lactoferrin với lợi khuẩn. Tuy vậy, mẹ không cần cho con dùng quá nhiều loại cùng lúc.
Ở Upingo, Chi có Moroka tím và Moroka hồng của JAT Úc, kết hợp lactoferrin và IgG từ sữa non. Mẹ đang phân vân giữa hai loại hay muốn hỏi cách dùng cho con, nhắn Upingo qua Zalo OA nha.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Sản phẩm bổ sung không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Nguồn tham khảo: Berthon BS và cộng sự, Advances in Nutrition 2022, doi 10.1093/advances/nmac047; Ali AS và cộng sự, Clinical Nutrition ESPEN 2021, doi 10.1016/j.clnesp.2021.08.019; Wang Y và cộng sự, JAMA Pediatrics 2023, doi 10.1001/jamapediatrics.2023.3849.
